TEDAVİLER

Ortodonti-Diş Teli

Ortodonti nedir?

Ortodonti, Latince'de düz anlamına gelen "ortos" ve diş anlamına gelen "dontos" kelimelerinden köken alan bir kelimedir. Başka bir deyişle Ortodonti, diş hekimliğinin diş, çene ve yüz sistemindeki düzensizliklerinin teşhis ve tedavisi ile ilgilenen uzmanlık dalıdır.

Ortodontist kimdir?

Ortodontist, diş çene yüz sisteminin düzensiliklerinin teşhis ve tedavisini yapabilen uzmanlaşmış bir diş hekimidir. Diş hekimliği fakültesini bitirdikten sonra dört yıl veya daha fazla süren ortodonti uzmanlık ya da doktora programını tamamlayarak ortodontist olunur. Bu eğitimle ortodontist, diş çene yüz sistemini 3 boyutlu olarak incelemeyi, oluşabilecek anomalileri önlemeyi ve oluşmuş olan anomalilerin nasıl tedavi edilebileceğini öğrenir. Bu eğitimi başarı ile tamamlayan hekimler ortodontist ünvanını kullanabilirler.

Ortodontik tedavi gerekli midir?

Ortodontik tedavi gerekliliği hastanın anomalisine bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Ancak ortodontik tedavinin yalnızca dişlerdeki çapraşıklığı düzelten estetik bir tedavi yöntemi olmadığı iyi bilinmelidir. Ortodontik tedavi hem dişlerdeki eğriliği hem de çeneler arası uyumsuzluğu düzelterek; ileride olması muhtemel dişeti hastalıklarını ve alt çene eklemindeki problemleri önleyen, aynı zamanda çiğneme fonksiyonunu ve bozuk olan konuşmayı düzeltmeye yardımcı olan bir tedavi şeklidir.

Çocuğumu ortodonti muayenesine ne zaman getirmeliyim?

Çocuğun daimi kesici dişleri sürdükten sonra ortalama 7-8 yaşlarında ya da genel diş hekimince bir problem tespit edilmişse daha erken yaşlarda her çocuğun bir ortodonti uzmanınca kontrol edilmesi önerilir.

Çocuğumu hangi durumda ortodontiste götürmeliyim?

Üst ön dişlerin alt ön dişlerden aşırı derecede önde ya da fırlak olması.
Dişler kapanış konumunda iken üst dişlerin alt dişleri aşırı derecede örtmesi ( derin kapanış )
Üst ön dişlerin alt ön dişlerin gerisinde ya da başa baş olması
Üst ön dişlerle alt ön dişlerin ısırma esnasında birbirine değmemesi aralarında açıklık kalması ( açık kapanış )
Çapraşık ya da dönüşük dişler
Parmak emme alışkanlığının 6-7 yaşlarından sonra da devam etmesi
Çiğnemede güçlükler
Alt çenenin çiğneme ve ısırma esnasında sağa yada sola kayması
Dişler arasında boşluklar 
Burundan rahat nefes alamama, buna bağlı konuşma ve çapraşıklık problemlerinin görülmesi

Ortodontik açıdan süt dişlerinin önemi nedir?

Sürmesi yaklaşık 2,5 yaşında tamamlanan 6 yaşına kadar ağızda kalmaya devam edecek olan süt dişleri alt ve üst çenede toplam 20 tanedir. 12 yaşına kadar tüm süt dişleri sırayla yerlerini daimi dişlere bırakır. Bu değişim döneminde süt dişlerinde oluşan büyük çürükler ve erken süt dişi kayıpları, daha arkada bulunan diş yerine sürmesine ( çıkmasına) sebep olur.

Ortodontik tedaviye ne zaman başlanmalı?

Ortodontik tedaviye başlama yaşı tamamen ortodontik probleme bağlıdır. Ortodontik tedavi büyüme ve gelişim dikkate alınarak 2 bölüme ayrılabilir.

1- Koruyucu - önleyici ortodontik tedavi: Ortodontik bozuklukların oluşmasında rol oynayabilecek faktörlerin elimine edilmesi koruyucu ortodontik tedavi olarak adlandırılmaktadır. Süt dişi çekimi yapılmış veya çekim yapılmaktan başka çare olmayan durumlarda süt dişlerinin yerlerine sürecek olan daimi dişlerin yerlerinin korunması amacıyla çeşitli apareyler yapılmaktadır. Bu tip apareyler erken süt dişi kaybına bağlı olarak ileride oluşabilecek diş çapraşıklıklarının önlenmesini sağlayacaktır. Ayrıca parmak emme, yanlış yutkunma gibi fena alışkanlıkların engellenmesi ileride oluşacak ortodontik bozuklukları önleyebilmektedir.

2- Düzeltici ortodontik tedavi: Herhangi bir nedenle meydana gelmiş olan ortodontik bozukluğun, ortodontik apareyler kullanılarak düzeltilmesidir. Ortodontik tedavi anomalilerin özelliklerine göre üç grupta değerlendirilebilir.

A. Dişsel bozuklukların ( çapraşıklık ) tedavileri: Bu tip bozukluklar sabit ortodontik aparetler ( braketler ve teller ) ile düzeltilmektedir. Dişsel bozuklukların ortodontik tedavileri için bir yaş sınırlaması yoktur. Hastanın yaşı sadece hareketin ve tedavinin süresini etkiler. Daimi dişlenmeye geçmiş olan bireyler bu tedavi için uygun bireylerdir.

B. İskeletsel bozuklukların erken dönem tedavileri: İskeletsel bozuklukların tedavileri, uygulanan ortodontik apereyler ile büyümenin yönlendirilmesi esasına dayanmaktadır. Bu yüzden iskeletsel bozuklukların düzeltilebilmeleri için hastaların büyümekte olan bireyler olmaları gerekmektedir. Bu tip bozuklukların tedavileri sonucunda bireylerin yüz profilinde önemli düzeyde olumlu değişiklikler olmaktadır. İskeletsel anomalilerin erken dönemde teşhisi hastalara önemli avantajlar sağlamaktadır.

C. İskeletsel bozuklukların geç dönem tedavileri: İskeletsel ve dişsel bozukluğu olan gelişimini tamamlamış erişkin bireylerde dişsel bozukluk ortodontik tedavi ile düzeltilebilirken, iskelet yapıdaki dolayısıyla yüz görünümündeki bozukluğun tedavisi için ortodonti - cerrahi işbirliği gerekmektedir. Bu tip bozukluklarda ortodonti - cerrahi işbirliği ile yapılan tedaviler olumlu sonuçlar vermektedir.

Ortodontik tedavi yetişkinlerde de uygulanabilir mi?

Gelişen teknoloji, çocukken yapılamayan ortodontik tedaviyi yetişkinlikte mümkün kılmakta; kendi düzgün dişleri ile gülümsemesi kişileri daha mutlu etmektedir. Dişler ve periyodonsiyum sağlıklı ise dişleri ilgilendiren tedaviler hemen her yaşta yapılabilir. Fakat çene kemiklerini ilgilendiren anomaliler ileri yaşlarda ancak ameliyatla yapılabilir.

Braketlerin görünmemesi mümkün mü?

Şeffaf braketlerle ortodontik tedavi yapılabileceği gibi braketlerin dil tarafına uygulanarak (Lingual Ortodonti) yapılan ortodontik tedavilerde yapılabilmektedir.

Ortodontik tedavi ağrı yapar mı?

Braketlerin ağza takılması sırasında ağrı söz konusu değildir. ancak tel tedavisinde ilk 3 ila 10 gün arasında bir alışma dönemi yaşanır. Çünkü dişler hareket etsin diye bir kuvvet uygulandığı için basınç hissedilir. Fakat belli bir süre sonra bu duruma alışılır. Ağrı, bir hassasiyet sonucu oluştuğu için, tel takıldığı zaman bunun önlemi de alınır. Ya ağız gargarası ya da ağrı kesici verilerek, alışma döneminin atlatılması sağlanır.

Diş ağrısı olursa ne yapmalıyım?

Ağrınız olursa, acetylsalicylik asid türevi ( aspirin gibi ) olmayan herhangi bir ağrı kesici kullanabilirsiniz.

Belli bir süresi var mıdır?

Ortodontik tedavinin süresi, vakadan vakaya değişir. Örneğin bir çocuk hastanın iskeletsel bozukluğu varsa, yani üst çenesi ileride alt çenesi geride ise, bunun tedavisi yaklaşık 2,5 - 3 yıl sürebilmektedir. Ama çocuğun hiç bir iskeletsel bozukluğu olmadığı ve sadece dişlerinde çarpıklık olduğu koşullarda tedavi 3 aydan başlayıp 6 aya veya 2 yıla kadar uzayabilmektedir.

Ortodontik bozuklukların olası nedenleri nedir?

1- Genetik faktörler: Özellikle iskeletsel bozukluğu olan bireylerde soy geçmişte benzer bir anomalinin olup olmadığı önemlidir. Kalıtımsal diş eksiklikleri, dar üst çene, çapraşık problemleri de kalıtımsal olarak çocuğa geçebilmektedir. Bu durumda ortodontik sorunların ortaya çıkması kaçınılmaz olmaktadır. Yapılması gereken ise; çocuğu süt dişlenme döneminden başlayarak düzenli diş hekimi kontrolüne götürmektir.

2- Kulak, burun, boğaz problemleri: ( Bademcik iltihabı, burun ve geniz eti varlığı, sürekli ağız solunumu ) gibi çene kemiklerinin şekillenmesinde engel oluşturabilir ve diş sürme bozuklukları yaratabilirler.

3- Kötü alışkanlıklar: Parmak emme, uzun süre yalancı emzik veya biberon kullanma, dil emme, dudak emme, kalem ısırma gibi kötü alışkanlıklar da diş ve çene yapılarında ortodontik bozukluklara neden olabilmektedir.

4: Koruyucu hekimliğin hastalara sunduğu imkanlardan yararlanılmamış olabilir; mesela süt dişlerindeki çürükler "nasıl olsa değişecek" mantığıyla tedavi edilmemiş, zamanından önce dişler çekilmiş, fluor ve fissür koruyucu uygulamaları göz ardı edilmiş olabilir.

5: Bazı kas bozuklukları da ortodontik problemlere neden olabilir. Boşluklara doğru hareketi sonucu çapraşıklıklara ve daimi dişlerin süremeyerek gömük kalmalarına neden olabilir. Bu nedenle, süt dişlerinin sağlıklı bir şekilde ağızda kalmaları oldukça önemlidir.

Ortodontik tedavinin faydaları

Daha güzel ve etkileyici gülüşler
Dişlerin daha iyi fonksiyon görmesi
Çene ve diş problemlerinin düzeltilmesi sayesinde hastada kendine güvenin artması
Çapraşıkların düzeltilmesi ile dişlerin daha kolay temizlenebilir hale gelmesi, bu sayede çürük ve dişeti problemlerinde azalma
Dişlerin düzeltilmesiyle buna bağlı gelişen bazı konuşma problemlerinin de düzeltilmesi
Çocuklarda daimi dişlerin uygun pozisyonda sürmesine rehberlik ve ileride olabilecek problemlerde azalma
Uzun vadede sağlıklı diş ve dişetleri

Ortodontik tedavi sırasında uyulması gereken kurallar

Braket denilen metal ya da porselen düğmeciklerin koparılmaması
Normal bireylerden çok daha fazla ağız hijyenine dikkat etmesi yani daha sık ve uzun diş fırçalaması
Tedavi süresince kola, soda gibi asitli içecekler içmeyiniz. ASİT; diş minesine zarar vermesi yanısıra, braket ve bantları yapıştırmak için kullandığımız yapıştırıcıların zamanla erimesine ve bu malzemelerin kopmasına sebep olur.
Yiyecekler ısırılarak değil bıçakla ya da elle küçük parçalara bölünerek arka dişler bölgesinde çiğnenilmeli.
Bazı yiyecekleri daha dikkatli yemesi
Çekirdekli yiyecekler (zeytin, kiraz, erik vb.) ya çekirdekleri çıkarılarak yenmeli ya da çok dikkatli yenmelidir.
Sakız ya da dişlere çok yapışan şeker, çikolata, jelibon gibi yiyecekleri yerken daha yavaş ve dikkatli olunmalı.
Tedavi süresince elastiklerini ve doktorunun vereceği apareyleri usulünce kullanması
Randevularına sadık kalması gereklidir.


Prof.Dr. İbrahim YAVUZ
Ortdonti Uzmanı


© ÖZEL UZDENT AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI MERKEZİ 2015 - 2017 Tüm hakları saklıdır.